آموزشیمقالات ویکی کمپرسور

سایز شیلنگ باد کمپرسور چقدر باشد؟ راهنمای انتخاب قطر شیلنگ و لوله هوا

wikiadmin 25 آبان 1405 8 دقیقه مطالعه 0 دیدگاه
سایز شیلنگ باد کمپرسور؛ شیلنگ‌های هوای فشرده زرد روی زمین کارگاه
Rate this post

کمپرسور تا ۸ بار پر می‌شود، اما بکس بادی پیچ را باز نمی‌کند، پیستوله رنگ را تکه‌تکه می‌پاشد و سنباده بادی مدام کند می‌شود. خیلی وقت‌ها مقصر کمپرسور نیست؛ مقصر شیلنگی است که بین کمپرسور و ابزار گذاشته‌اید. انتخاب درست سایز شیلنگ باد کمپرسور می‌تواند بدون خرید دستگاه جدید، قدرت ابزارتان را برگرداند.

جواب کوتاه: برای ابزارهای کم‌مصرف مثل باد لاستیک، گردگیر و میخ‌کوب، شیلنگ با قطر داخلی حدود ۶ تا ۸ میلی‌متر (۱/۴ اینچ) کافی است. برای بیشتر ابزارهای کارگاهی مثل بکس بادی، پیستوله رنگ و فرز انگشتی، قطر داخلی حدود ۱۰ میلی‌متر (۳/۸ اینچ) انتخاب استاندارد است. برای ابزارهای پرمصرف، سنباده و سندبلاست یا طول بیشتر از حدود ۱۵ متر، به سراغ ۱۳ میلی‌متر (۱/۲ اینچ) و بیشتر بروید. هرچه شیلنگ بلندتر و مصرف ابزار بیشتر باشد، قطر باید بزرگ‌تر شود.

سایز شیلنگ باد کمپرسور؛ شیلنگ‌های هوای فشرده زرد روی زمین کارگاه
عکس: mike from New York, NY, US / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

چرا سایز شیلنگ باد کمپرسور این‌قدر مهم است؟

هوای فشرده برای رسیدن به ابزار باید از داخل شیلنگ عبور کند و در این مسیر، اصطکاک با دیواره باعث افت فشار می‌شود. این افت با سه عامل رابطه‌ی مستقیم دارد: قطر داخلی شیلنگ، طول شیلنگ و مقدار هوایی که ابزار مصرف می‌کند. اثر قطر از همه بیشتر است؛ کوچک شدن کمی از قطر داخلی، افت فشار را چند برابر می‌کند.

نتیجه این است که گیج کمپرسور ۷ بار نشان می‌دهد، اما سر ابزار در لحظه‌ی کار شاید فقط ۵ بار برسد. ابزار بادی برای فشار و دبی مشخصی طراحی شده و با کمبود هر کدام، قدرت و سرعتش افت می‌کند. اگر علت افت فشار شما چیزی غیر از شیلنگ است، مقاله‌ی دلایل افت فشار کمپرسور باد را هم ببینید.

اثر قطر شیلنگ روی جریان هواکمپرسورشیلنگ باریک: افت فشار زیادقطر مناسب: فشار پایدار سر ابزار
انیمیشن: در شیلنگ باریک، هوا کندتر به ابزار می‌رسد و عقربه‌ی فشار سر ابزار هنگام کار افت می‌کند؛ در شیلنگ با قطر مناسب، فشار تقریباً ثابت می‌ماند.

جدول انتخاب سایز شیلنگ باد کمپرسور بر اساس ابزار

اعداد مصرف هوا در این جدول تقریبی است و برای طول شیلنگ تا حدود ۱۵ متر نوشته شده است. مصرف دقیق هر ابزار را از برچسب یا دفترچه‌ی سازنده‌ی آن بخوانید.

ابزار مصرف هوای تقریبی قطر داخلی پیشنهادی
باد لاستیک، گردگیر بادی حدود ۵۰ تا ۱۰۰ لیتر بر دقیقه ۶ تا ۸ میلی‌متر (۱/۴ اینچ)
میخ‌کوب و منگنه‌کوب بادی حدود ۵۰ تا ۱۰۰ لیتر بر دقیقه ۶ تا ۸ میلی‌متر
بکس بادی ۱/۲ اینچ حدود ۱۲۰ تا ۳۰۰ لیتر بر دقیقه ۱۰ میلی‌متر (۳/۸ اینچ)
پیستوله رنگ حدود ۱۵۰ تا ۳۵۰ لیتر بر دقیقه ۱۰ میلی‌متر
فرز انگشتی بادی حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ لیتر بر دقیقه ۱۰ میلی‌متر
سنباده بادی اوربیتال حدود ۳۰۰ تا ۴۵۰ لیتر بر دقیقه ۱۰ تا ۱۳ میلی‌متر
بکس بادی ۳/۴ و ۱ اینچ، سندبلاست کوچک حدود ۴۰۰ لیتر بر دقیقه و بیشتر ۱۳ میلی‌متر (۱/۲ اینچ)
چکش تخریب (جک‌هامر)، ابزار معدنی حدود ۱۰۰۰ لیتر بر دقیقه و بیشتر ۱۹ میلی‌متر (۳/۴ اینچ)

اگر می‌خواهید بدانید هر ابزار بادی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد، مقاله‌ی انواع ابزار پنوماتیک و کاربردهای آن را بخوانید.

کوپلینگ و اتصال شیلنگ باد به ابزار بادی که قطر داخلی آن روی افت فشار اثر دارد
عکس: Anthony Appleyard at English Wikipedia / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

طول شیلنگ چقدر روی افت فشار اثر دارد؟

افت فشار تقریباً با طول شیلنگ نسبت مستقیم دارد؛ یعنی شیلنگ ۳۰ متری حدوداً دو برابر شیلنگ ۱۵ متری با همان قطر، فشار را کم می‌کند. به همین دلیل، توصیه‌ی رایج این است که شیلنگ را فقط به اندازه‌ی نیاز بخرید و به جای یک شیلنگ خیلی بلند، کمپرسور را نزدیک محل کار بگذارید یا یک خط لوله‌ی ثابت تا نزدیک ابزار بکشید.

قانون سرانگشتی طول و قطر شیلنگ

  • تا حدود ۸ متر: قطر پیشنهادی جدول بالا کافی است.
  • حدود ۸ تا ۱۵ متر: برای ابزارهای پرمصرف، یک سایز بزرگ‌تر را در نظر بگیرید.
  • بیشتر از ۱۵ متر: حداقل ۱۰ میلی‌متر برای ابزار سبک و ۱۳ میلی‌متر برای ابزار پرمصرف. از وصل کردن چند شیلنگ پشت سر هم با کوپلینگ‌های متعدد پرهیز کنید.
افت فشار در طول شیلنگ (نمونه‌ی نمایشی)کمپرسور۱۰ متر۲۰ متر۳۰ مترستون‌ها فشار هوا را هنگام کار ابزار نشان می‌دهند
انیمیشن: وقتی ابزار شروع به کار می‌کند، فشار در نقاط دورتر شیلنگ بیشتر افت می‌کند. شیلنگ کوتاه‌تر یا قطر بزرگ‌تر، این افت را کم می‌کند.

کوپلینگ و سرشیلنگی؛ گلوگاه پنهان افت فشار

خیلی‌ها شیلنگ ۱۰ میلی‌متری می‌خرند، اما سر آن یک کوپلینگ سریع کوچک با سوراخ داخلی ریز می‌بندند. در این حالت، کوپلینگ عملاً قطر مسیر را کم می‌کند و همه‌ی مزیت شیلنگ بزرگ از بین می‌رود. برای ابزارهای پرمصرف از کوپلینگ‌های پرجریان (High-flow) و سرشیلنگی هم‌اندازه با قطر داخلی شیلنگ استفاده کنید. همچنین هر تبدیل، سه‌راهی و رگولاتور اضافه، مقداری افت فشار به مسیر اضافه می‌کند.

بکس بادی که برای کار درست به شیلنگ باد با قطر داخلی حدود ۱۰ میلی‌متر نیاز دارد
عکس: Bushytails at English Wikipedia / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

💡 نکته‌ی مهم

برای سنجیدن افت فشار واقعی، یک گیج کوچک درست قبل از ابزار ببندید و فشار را هنگام کار ابزار بخوانید، نه وقتی ابزار خاموش است. اگر اختلاف آن با فشار خروجی رگولاتور زیاد است (مثلاً بیش از حدود ۰٫۵ تا ۱ بار)، شیلنگ یا کوپلینگ برای آن ابزار کوچک است.

سایز لوله هوای فشرده در کارگاه چقدر باشد؟

اگر چند ابزار در نقاط مختلف کارگاه کار می‌کنند، به جای شیلنگ‌های بلند، یک خط لوله‌ی ثابت بکشید و از نقاط برداشت با شیلنگ کوتاه به ابزار بروید. در لوله‌کشی ثابت، هدف این است که افت فشار از کمپرسور تا دورترین مصرف‌کننده خیلی کم بماند. به گفته‌ی راهنمای سایزبندی لوله هوای فشرده Atlas Copco، شبکه‌ی ثابت بهتر است طوری طراحی شود که افت فشار در لوله‌ها حدود ۰٫۱ بار بیشتر نشود و سرعت هوا در لوله‌ی اصلی هم بالا نباشد.

برای کارگاه‌های کوچک با یک کمپرسور پیستونی، معمولاً لوله‌ی اصلی حدود ۳/۴ اینچ و برای کارگاه‌های بزرگ‌تر یا کمپرسور اسکرو، حدود ۱ اینچ و بیشتر انتخاب می‌شود. سایز دقیق به دبی کمپرسور و طول کل مسیر بستگی دارد و بهتر است با جدول سازنده یا یک متخصص محاسبه شود. لوله‌ی اصلی را با کمی شیب به سمت تله‌ی آب بکشید و انشعاب‌ها را از بالای لوله بگیرید تا آب وارد ابزار نشود.

اتصال شیلنگ هوای فشرده به خروجی کمپرسور باد در محل کار
عکس: Dkwikco / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

جنس شیلنگ باد: لاستیکی، PVC یا پلی‌اورتان؟

شیلنگ لاستیکی

انعطاف خوب در هوای سرد، مقاوم در برابر سایش و روغن؛ اما سنگین‌تر است. برای کارگاه‌های صنعتی و کار در فضای باز مناسب است.

شیلنگ PVC

سبک و ارزان است، اما در سرما سفت می‌شود و زودتر ترک می‌خورد. برای کارهای سبک و خانگی کاربرد دارد.

شیلنگ پلی‌اورتان (PU) و هیبرید

بسیار سبک و انعطاف‌پذیر است و برای ابزارهای دستی و شیلنگ‌های فنری مناسب است. فقط دقت کنید که قطر بیرونی را با قطر داخلی اشتباه نگیرید؛ مثلاً شیلنگ PU با قطر بیرونی ۱۰ میلی‌متر، قطر داخلی حدود ۶٫۵ میلی‌متر دارد.

⚠️ هشدار ایمنی

فشار کاری مجاز شیلنگ (روی بدنه‌ی آن نوشته شده) باید از حداکثر فشار کمپرسور بیشتر باشد. شیلنگ ترک‌خورده یا باد کرده را فوراً عوض کنید. شیلنگی که تحت فشار از کوپلینگ جدا شود، مثل شلاق حرکت می‌کند و می‌تواند آسیب جدی بزند؛ پیش از جدا کردن شیلنگ، شیر را ببندید و فشار را تخلیه کنید.

کار با چکش تخریب بادی (جک‌هامر) که شیلنگ باد با قطر بزرگ لازم دارد
عکس: Josh Parris / Wikimedia Commons (Public domain)

جمع‌بندی

برای انتخاب سایز شیلنگ باد کمپرسور، به سه چیز نگاه کنید: مصرف هوای ابزار، طول شیلنگ و قطر داخلی کوپلینگ‌ها. برای ابزار سبک ۶ تا ۸ میلی‌متر، برای اکثر ابزارهای کارگاهی ۱۰ میلی‌متر و برای ابزار پرمصرف یا مسیر بلند ۱۳ میلی‌متر و بیشتر انتخاب مطمئنی است. شیلنگ را تا جای ممکن کوتاه نگه دارید و در کارگاه‌های بزرگ‌تر به جای شیلنگ بلند، لوله‌کشی ثابت انجام دهید. مصرف دقیق ابزار و فشار مجاز شیلنگ را همیشه از دفترچه‌ی سازنده بررسی کنید.

سؤالات متداول درباره سایز شیلنگ باد

برای بکس بادی چه سایز شیلنگی لازم است؟

برای بکس بادی ۱/۲ اینچ، شیلنگ با قطر داخلی حدود ۱۰ میلی‌متر (۳/۸ اینچ) و کوپلینگ هم‌اندازه انتخاب مناسبی است. برای بکس ۳/۴ و ۱ اینچ، حدود ۱۳ میلی‌متر بهتر است.

شیلنگ ۸ میلی‌متر برای پیستوله رنگ کافی است؟

برای پیستوله‌های کوچک و مسیر کوتاه ممکن است کافی باشد، اما برای پیستوله‌های معمولی و HVLP، قطر داخلی ۱۰ میلی‌متر فشار پایدارتری می‌دهد و پاشش یکنواخت‌تر می‌شود.

شیلنگ باد بلندتر بهتر است یا کوتاه‌تر؟

تا جای ممکن کوتاه‌تر؛ چون افت فشار با طول شیلنگ بیشتر می‌شود. فقط به اندازه‌ی نیاز شیلنگ بخرید.

فرق ۱/۴، ۳/۸ و ۱/۲ اینچ در شیلنگ باد چیست؟

این اعداد معمولاً قطر داخلی شیلنگ هستند: حدود ۶، ۱۰ و ۱۳ میلی‌متر. هرچه قطر داخلی بیشتر باشد، هوای بیشتری با افت فشار کمتر عبور می‌کند.

چرا با وجود شیلنگ بزرگ باز هم فشار ابزار کم است؟

احتمالاً کوپلینگ، رگولاتور یا فیلتر مسیر کوچک یا گرفته است، یا دبی کمپرسور از مصرف ابزار کمتر است. فشار را هنگام کار ابزار، درست پشت ابزار اندازه بگیرید.

پرسش و پاسخ در انجمن: این موضوع در انجمن تخصصی ویکی کمپرسور هم بررسی شده است؛ اگر سؤالی دارید همان‌جا بپرسید: سایز شیلنگ باد و لوله هوای کمپرسور چقدر باشد تا افت فشار نداشته باشیم؟

این مطلب را به اشتراک بگذارید تلگرام واتساپ
نویسنده
wikiadmin
تیم محتوای ویکی کمپرسور؛ آموزش تخصصی هوای فشرده به زبان ساده.
پیشنهاد مطالعه

مقالات مرتبط