wikiadmin
وقتی کمپرسور باد پیستونی خراب می‌شود، اولین سوال این است که «کدام قطعه مشکل دارد؟». برای جواب دادن به این سوال باید بدانید هر قطعه چه کاری انجام می‌دهد. در این مقاله از ویکی کمپرسور، قطعات کمپرسور باد پیستونی را یکی‌یکی معرفی کرده‌ایم و گفته‌ایم هر قطعه چه وظیفه‌ای دارد و وقتی خراب می‌شود چه نشانه‌ای دارد.
کمپرسور پیستونی از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟
به‌طور کلی هر کمپرسور پیستونی سه بخش اصلی دارد: واحد تراکم (سیلندر، پیستون و سرسیلندر)، محرک (موتور برقی یا بنزینی و تسمه) و سیستم ذخیره و کنترل (مخزن، پرشر سوئیچ، شیرها و گیج‌ها). اگر با اصول کار این نوع کمپرسور آشنا نیستید، مقاله معرفی کمپرسور باد پیستونی را بخوانید.
قطعات واحد تراکم
سیلندر و پیستون
پیستون داخل سیلندر رفت و برگشت می‌کند؛ در حرکت پایین هوا را مکش می‌کند و در حرکت بالا آن را فشرده می‌کند. سایش دیواره سیلندر یا خط افتادن روی آن باعث کاهش فشار و روغن‌زدن می‌شود.
رینگ پیستون
رینگ‌ها فاصله بین پیستون و سیلندر را آب‌بندی می‌کنند. رینگ ساییده باعث دیر پر شدن مخزن، روغن در هوای خروجی و دود از کارتل می‌شود.
شاتون، میل‌لنگ و یاتاقان‌ها
حرکت دورانی موتور را به حرکت رفت و برگشتی پیستون تبدیل می‌کنند. صدای کوبش فلزی معمولاً از لقی یاتاقان‌ها یا شاتون است.
صفحه سوپاپ (والو پلیت)
صفحه‌ای بین سیلندر و سرسیلندر با دو سوپاپ ورودی و خروجی. سوپاپ‌ها با فشار هوا باز و بسته می‌شوند. کربن گرفتن یا شکستن آن‌ها از رایج‌ترین علل دیر پر شدن کمپرسور است.
سرسیلندر و واشر آن
سرسیلندر مسیر ورود و خروج هوا را دارد و پره‌های آن به خنک شدن کمک می‌کنند. سوختن واشر سرسیلندر با صدای فس‌فس و افت فشار همراه است.
قطعات سیستم کنترل و ایمنی
پرشر سوئیچ (اتومات)
پرشر سوئیچ مغز کنترل کمپرسور است. وقتی فشار مخزن به حد بالا رسید موتور را خاموش و وقتی پایین آمد دوباره روشن می‌کند. بیشتر پرشر سوئیچ‌ها یک شیر تخلیه کوچک (آنلودر) هم دارند که بعد از خاموشی، باد لوله خروجی را خالی می‌کند تا موتور دفعه بعد راحت راه بیفتد. برای آشنایی کلی با این قطعه، صفحه پرشر سوئیچ در ویکی‌پدیا را ببینید.
شیر یکطرفه
بین لوله خروجی سرسیلندر و مخزن قرار دارد و اجازه نمی‌دهد باد مخزن به سمت سیلندر برگردد. اگر شیر یکطرفه خراب باشد، بعد از خاموش شدن صدای باد از آنلودر قطع نمی‌شود و فشار مخزن پایین می‌آید.
سوپاپ اطمینان
اگر پرشر سوئیچ در فشار تعیین‌شده قطع نکند، سوپاپ اطمینان باز می‌شود و از ترکیدن مخزن جلوگیری می‌کند. این قطعه هرگز نباید مسدود یا دستکاری شود.
رگلاتور و گیج‌ها
رگلاتور فشار خروجی به سمت ابزار را تنظیم می‌کند. معمولاً یک گیج فشار مخزن و یک گیج فشار خروجی روی دستگاه نصب است.
شیر تخلیه مخزن
شیر کوچکی زیر مخزن برای خارج کردن آب جمع‌شده. باز نکردن مرتب آن باعث زنگ‌زدگی داخلی مخزن می‌شود.
قطعات محرک و جانبی
- موتور برقی و خازن: خازن در موتورهای تکفاز برای راه‌اندازی لازم است و خرابی آن موتور را از کار می‌اندازد.
- تسمه و پولی: در مدل‌های تسمه‌ای؛ تسمه شل باعث سرخوردن و تسمه سفت باعث خرابی یاتاقان‌ها می‌شود.
- فیلتر هوا: از ورود گرد و غبار به سیلندر جلوگیری می‌کند.
- درپوش و گیج روغن: برای کنترل سطح روغن کارتل در مدل‌های روغنی.
جدول قطعات پرمصرف و علائم خرابی
| قطعه | علامت خرابی |
|---|---|
| صفحه سوپاپ | دیر پر شدن، داغ شدن سرسیلندر |
| رینگ پیستون | روغن‌زدن، دود، افت فشار |
| شیر یکطرفه | خروج مداوم باد از آنلودر بعد از خاموشی |
| پرشر سوئیچ | قطع نکردن یا روشن نشدن موتور |
| خازن | وزوز موتور بدون چرخش |
| واشر سرسیلندر | صدای فس‌فس از کنار سرسیلندر |
بیشتر این خرابی‌ها با سرویس منظم قابل پیشگیری هستند. راهکارهای کاهش خرابی را در مقاله چگونه احتمال خرابی کمپرسور باد را به حداقل برسانیم بخوانید.
کمپرسور پیستونی تک‌مرحله‌ای و دومرحله‌ای چه قطعات متفاوتی دارند؟
کمپرسورهای پیستونی دومرحله‌ای برای رسیدن به فشار بالاتر ساخته می‌شوند و چند قطعه اضافه نسبت به مدل‌های تک‌مرحله‌ای دارند:
- دو سیلندر با اندازه متفاوت: سیلندر بزرگ‌تر فشار اولیه و سیلندر کوچک‌تر فشار نهایی را می‌سازد.
- اینترکولر (خنک‌کن میانی): لوله‌های پره‌دار بین دو مرحله که هوای داغ مرحله اول را قبل از ورود به مرحله دوم خنک می‌کنند.
- سوپاپ اطمینان میانی: در بعضی مدل‌ها روی مسیر بین دو مرحله نصب می‌شود و از بالا رفتن غیرعادی فشار میانی جلوگیری می‌کند.
اگر کمپرسور دومرحله‌ای دارید و سوپاپ اطمینان میانی باد می‌دهد، معمولاً یکی از سوپاپ‌های مرحله دوم مشکل دارد.
نکات خرید قطعات کمپرسور پیستونی
- اطلاعات پلاک را داشته باشید: مدل دستگاه، قطر سیلندر و نوع سرسیلندر خرید را بسیار راحت‌تر می‌کند.
- قطعه قدیمی را همراه ببرید: به‌خصوص برای صفحه سوپاپ، واشرها و رینگ‌ها که تفاوت‌های جزئی در اندازه دارند.
- پرشر سوئیچ را بر اساس فشار و تعداد خروجی انتخاب کنید: محدوده فشار، تکفاز یا سه‌فاز بودن و تعداد راه‌های اتصال باید با دستگاه هماهنگ باشد.
- کیفیت خازن را جدی بگیرید: خازن با ظرفیت یا ولتاژ نامناسب موتور را داغ می‌کند.
- سوپاپ اطمینان را هم‌فشار تعویض کنید: سوپاپ با فشار بالاتر از حد مجاز مخزن خطرناک است.
برنامه پیشنهادی بازدید قطعات
| زمان | قطعه یا کار |
|---|---|
| روزانه | تخلیه آب مخزن، نگاه به گیج‌ها |
| هفتگی | سطح روغن، تمیزی فیلتر هوا، بررسی نشتی ظاهری |
| ماهانه | کشش تسمه، تست سوپاپ اطمینان با کشیدن حلقه آن |
| طبق ساعت کار سازنده | تعویض روغن و فیلتر، بازدید صفحه سوپاپ |
این برنامه تقریبی است و همیشه باید دفترچه سازنده دستگاه را مرجع قرار دهید.
سوالات متداول درباره قطعات کمپرسور پیستونی
آیا قطعات کمپرسورهای پیستونی مختلف با هم یکی است؟
خیر. اندازه سیلندر، صفحه سوپاپ، رینگ و پرشر سوئیچ از مدلی به مدل دیگر فرق می‌کند. هنگام خرید قطعه، مدل دستگاه یا قطعه قدیمی را همراه داشته باشید.
پرشر سوئیچ را چطور تنظیم کنیم؟
بیشتر پرشر سوئیچ‌ها یک پیچ برای فشار قطع و یک پیچ برای اختلاف قطع و وصل دارند. تنظیم باید با دستگاه خاموش و بدون برق انجام شود و فشار قطع نباید از فشار مجاز مخزن بیشتر شود.
چرا بعد از خاموش شدن کمپرسور باد از زیر پرشر سوئیچ خارج می‌شود؟
خروج کوتاه باد طبیعی است و مربوط به تخلیه لوله توسط آنلودر است. اما اگر باد قطع نشود، شیر یکطرفه نشتی دارد.
کدام قطعات را باید همیشه یدک داشته باشیم؟
فیلتر هوا، روغن مناسب، تسمه (در مدل‌های تسمه‌ای) و در صورت امکان یک خازن هم‌مقدار برای موتورهای تکفاز.
جمع‌بندی
شناخت قطعات کمپرسور باد پیستونی کمک می‌کند خرابی را سریع‌تر تشخیص دهید و هزینه تعمیر را پایین بیاورید. اگر در پیدا کردن قطعه مناسب یا تشخیص خرابی به کمک نیاز دارید، با کارشناسان ویکی کمپرسور تماس بگیرید.
